KHI NGƯỜI KHÁC KHÔNG VUI VÌ THẤY MÌNH TỐT
HƠN
Người ta thường nói: “Người ta ghét bạn
không phải vì bạn lấy gì của họ, mà vì bạn giỏi hơn, giàu hơn, đẹp hơn, thành
công hơn họ.” Nghe thì có vẻ đúng, nhưng ở đời, chuyện lòng người không đơn giản
như một câu nói. Có người thật sự khó chịu khi thấy người khác hơn mình. Có người
ganh tị vì những điều mình chưa có. Có người không vui khi thấy người khác tiến
lên. Nhưng cũng có khi chính mình vô tình làm người khác tổn thương bởi cách
mình thể hiện những gì mình có. Cho nên, trưởng thành không phải là lúc mình có
thể nói: “Họ ghét tôi vì tôi hơn họ”, mà là lúc mình đủ bình tĩnh để tự hỏi:
“Tôi đang sống thế nào mà người khác cảm thấy như vậy?”
Tôi từng nghe một câu chuyện rất đời thường.
Có hai người cùng làm một công việc, cùng bắt đầu gần như từ một điểm. Một người
chịu khó học hỏi, làm việc chăm chỉ, sau vài năm được đề bạt lên vị trí tốt
hơn, thu nhập cũng cao hơn. Người kia bắt đầu lạnh nhạt, gặp nhau thì ít nói,
đôi lúc còn buông vài câu khó nghe. Người thành công nghĩ: “Nó ganh tị với
mình.” Rồi một hôm, hai người ngồi uống cà phê, người kia mới nói: “Tôi không
ghét ông vì ông được thăng chức. Tôi chỉ buồn vì từ ngày ông lên chức, ông nói chuyện
với tôi như thể ông là sếp của tôi cả trong quán cà phê.” Chỉ một câu nói ấy
làm người kia im lặng rất lâu. Hóa ra có những lúc người ta không khó chịu vì
mình thành công, mà vì thành công đã làm cách mình đối xử với họ thay đổi.
Có một người khác kể rằng ngày trước hai vợ
chồng cùng nghèo, cùng đi chiếc xe cũ, cùng ăn những bữa cơm đơn sơ. Sau này
người chồng làm ăn khá lên, mua được xe mới, sửa sang nhà cửa. Anh rất vui, chụp
hình đăng lên mạng xã hội, khoe thành quả. Một người bạn cũ bỗng ít liên lạc.
Anh nghĩ: “Chắc nó ganh tị.” Nhưng nhiều năm sau mới biết người bạn ấy từng nhắn
cho một người khác: “Tôi mừng cho nó chứ. Chỉ là mỗi lần gặp, nó cứ kể chuyện
tiền bạc, xe cộ, nhà cửa. Tôi nghèo nên nghe mãi cũng thấy mình vô dụng.” Câu
chuyện ấy đau ở chỗ: đôi khi mình không cố ý làm ai tổn thương, nhưng cách mình
kể về thành công của mình lại vô tình chạm vào nỗi mặc cảm của người khác.
Cho nên, có tiền không có lỗi. Giỏi giang
không có lỗi. Thành công không có lỗi. Đẹp cũng chẳng có lỗi. Được Chúa ban cho
nhiều điều tốt đẹp càng không phải là điều phải xấu hổ. Nhưng nếu những gì mình
có khiến mình bắt đầu nhìn người khác bằng ánh mắt từ trên xuống, thì lúc ấy
mình cần dừng lại.
Có một bà mẹ kể rằng hai chị em gái lấy chồng
gần như cùng thời điểm. Một người lấy được chồng khá giả, cuộc sống sung túc.
Người kia lấy chồng bình thường, hai vợ chồng phải chắt chiu từng đồng. Trong
những lần họp gia đình, người chị thường vô tình kể chuyện nhà mình mua được
cái này, đi được chỗ kia, con học trường nọ. Chị không có ý khoe, chỉ đơn giản
là kể chuyện. Nhưng người em mỗi lần nghe xong lại lặng lẽ. Một hôm, người mẹ
nói với người chị: “Con có biết em con không buồn vì con giàu hơn nó. Nó chỉ buồn
vì mỗi lần ngồi cạnh con, nó thấy cuộc đời mình như kém giá trị.” Người chị
nghe xong bật khóc. Chị không biết rằng một câu chuyện mình kể trong vô tư có
thể trở thành một mũi kim trong lòng người khác.
Ở đời, chúng ta thường chỉ nhìn thấy thái
độ của người khác mà ít khi nhìn thấy vết thương phía sau thái độ ấy. Một người
cáu gắt có thể đang mang một nỗi đau. Một người im lặng có thể đang mặc cảm. Một
người khó chịu khi thấy mình thành công có thể đang chiến đấu với chính cảm
giác thất bại của họ. Điều đó không có nghĩa là chúng ta phải chấp nhận mọi
hành vi xấu của người khác. Nhưng nếu hiểu được như vậy, lòng mình sẽ bớt cay
nghiệt hơn.
Có một chuyện còn gần gũi hơn. Trong một
gia đình, người anh học giỏi, thành đạt, nói chuyện đâu ra đó. Người em học
hành không bằng, công việc cũng bình thường. Mỗi lần họp họ hàng, người lớn cứ
vô tình lấy người anh ra làm gương: “Con phải học như anh con, phải làm được
như anh con.” Ban đầu người em chỉ im lặng. Sau đó hai anh em càng ngày càng xa
nhau. Người anh nghĩ: “Nó ganh tị với mình.” Nhưng thật ra điều làm người em
đau không phải vì anh mình giỏi. Nó đau vì suốt bao năm, nó cảm thấy mình chẳng
bao giờ được công nhận nếu không giống anh.
Đôi khi người ta không ghét người thành
công. Người ta chỉ mệt mỏi với cảm giác mình luôn bị đem ra so sánh.
Vì thế, nếu Chúa cho mình một đứa con học
giỏi, đừng dùng nó để làm nhục đứa con học kém hơn. Nếu Chúa cho mình một người
chồng thành đạt, đừng lấy chồng mình làm thước đo để coi thường người khác. Nếu
Chúa cho mình một gia đình hạnh phúc, đừng đem hạnh phúc ấy làm lý do để phán
xét gia đình đang gặp khủng hoảng. Nếu Chúa cho mình nhiều tiền, đừng nghĩ người
nghèo là người kém giá trị. Nếu Chúa cho mình một vị trí, đừng quên rằng ngày
mai mình cũng có thể phải rời khỏi vị trí ấy.
Có một ông cụ từng nói một câu rất giản dị:
“Ngày trước tôi nghèo, người ta coi thường tôi. Sau này tôi khá lên, có người lại
ghét tôi. Tôi mới hiểu rằng tiền không làm con người ta hạnh phúc nếu trong
lòng cứ phải nhìn xem người khác nghĩ gì.” Câu nói ấy nghe tưởng bình thường mà
sâu. Nghèo thì sợ người ta coi thường. Giàu thì sợ người ta ganh. Thành công
thì sợ người ta nói. Thất bại thì sợ người ta cười. Nếu cứ sống theo ánh mắt
thiên hạ, cả đời mình chẳng có ngày nào được bình an.
Chúa Giêsu cũng từng sống giữa những ánh mắt
như thế. Người làm điều tốt vẫn bị nghi ngờ. Người chữa lành vẫn bị chống đối.
Người yêu thương vẫn bị cáo buộc. Nhưng Người không để những lời ấy kéo Người
ra khỏi sứ mạng. Người không cần phải làm cho tất cả mọi người thích mình. Người
chỉ cần trung thành với Chúa Cha và yêu thương con người.
Đó là điều chúng ta cần học. Không phải ai
cũng sẽ vui khi thấy mình thành công. Không phải ai cũng sẽ hiểu mình. Không phải
ai cũng sẽ chúc mừng khi mình có được điều họ đang thiếu. Nhưng mình không thể
vì thế mà sống nhỏ bé lại. Nếu Chúa trao cho mình khả năng, hãy phát triển khả
năng ấy. Nếu Chúa mở cho mình một cánh cửa, hãy bước qua. Nếu mình làm việc
chân chính và thành công, hãy đón nhận thành quả với lòng biết ơn. Chỉ có điều:
đừng dùng thành công của mình để làm người khác cảm thấy họ thấp kém.
Có một anh công nhân sau nhiều năm làm việc
đã dành dụm mua được chiếc xe mới. Anh vui lắm. Hôm đầu tiên chạy xe về, mấy
người hàng xóm ra xem. Một người buột miệng: “Ghê ha, làm ăn khá quá!” Anh cười:
“May mắn thôi, nhờ nhiều người giúp nữa.” Câu nói rất đơn giản nhưng làm không
khí nhẹ hẳn. Anh hoàn toàn có quyền vui vì chiếc xe của mình. Nhưng anh không
biến niềm vui ấy thành một lời nhắc rằng người khác vẫn đang đi xe cũ.
Một người khác được thăng chức. Khi về gặp
những đồng nghiệp cũ, thay vì nói: “Bây giờ tôi là quản lý rồi”, anh chỉ nói:
“Tôi may mắn được mọi người tin tưởng, có gì anh em hỗ trợ nhau nhé.” Cũng là một
chức vụ, nhưng một người dùng nó để nâng mình lên, một người dùng nó để kéo người
khác cùng lên. Khác nhau không nằm ở chức vụ, mà nằm ở trái tim.
Trong đời sống gia đình cũng vậy. Có những
người vợ không cần chồng giàu sang. Họ chỉ cần chồng về nhà đúng giờ, ngồi ăn với
vợ con một bữa cơm, hỏi một câu: “Hôm nay em có mệt không?” Có những người chồng
không cần vợ phải đẹp như người mẫu. Họ chỉ cần sau một ngày mệt mỏi, trở về
nhà vẫn có một người sẵn lòng lắng nghe. Có những đứa trẻ chẳng cần cha mẹ mua
cho quá nhiều thứ. Chúng chỉ cần cha mẹ đừng đem mình so với “con nhà người
ta”.
Hạnh phúc nhiều khi không nằm ở việc mình
hơn ai, mà nằm ở việc mình có biết trân trọng những người đang ở bên mình hay
không.
Và nếu một ngày nào đó mình thật sự gặp một
người ganh tị với mình thì sao? Đừng vội trả đũa. Đừng cố chứng minh rằng mình
hơn họ. Đừng đăng thêm những thứ khiến họ đau chỉ để chứng minh rằng họ đang
ghen. Cũng đừng kể chuyện họ cho cả thiên hạ nghe. Nếu có thể nói chuyện thì
nói bằng sự chân thành. Nếu không thể nói, giữ khoảng cách cần thiết. Nếu họ
làm điều xấu, hãy bảo vệ mình bằng sự tỉnh táo. Nhưng đừng để sự ganh tị của
người khác biến mình thành một con người cay độc.
Tha thứ không có nghĩa là để người khác tiếp
tục làm tổn thương mình. Tha thứ là không để người khác sống mãi trong đầu mình
bằng sự tức giận. Có những người mình cần yêu thương từ xa. Có những người mình
cần đặt xuống trong bình an. Có những mối quan hệ không cần phải nối lại, nhưng
cũng không cần phải nguyền rủa.
Lạy Chúa, xin cho con biết vui khi người
khác thành công, biết mừng khi người khác được nâng lên, biết chúc phúc cho người
khác ngay cả khi con đang thiếu điều họ có. Xin chữa khỏi nơi con căn bệnh âm
thầm của sự so sánh. Xin đừng để con nhìn đời bằng câu hỏi: “Tại sao họ có mà
con không có?” nhưng biết hỏi: “Chúa muốn con làm gì với những gì con đang có?”
Nếu con giàu, xin cho con biết chia sẻ. Nếu
con giỏi, xin cho con biết phục vụ. Nếu con thành công, xin cho con biết cúi xuống.
Nếu con được người khác khen ngợi, xin cho con nhớ rằng mọi ân ban đều đến từ
Chúa. Nếu có người không vui vì con, xin cho con đừng lấy đó làm lý do để kiêu
ngạo. Và nếu chính con là người đang khó chịu trước thành công của người khác,
xin cho con đủ khiêm nhường để nhận ra điều ấy, đủ can đảm để sửa mình và đủ rộng
lòng để nói: “Lạy Chúa, con vui vì người anh em của con được Chúa chúc lành.”
Bởi cuối cùng, đời người đâu phải là một
cuộc thi xem ai giàu hơn, ai giỏi hơn, ai có nhà đẹp hơn, xe sang hơn hay được
nhiều người biết đến hơn. Trước mặt Chúa, những thứ ấy chỉ là những điều tạm thời.
Hôm nay người này đứng cao, ngày mai người khác đứng cao. Hôm nay mình có, ngày
mai mình có thể mất. Hôm nay mình mạnh, ngày mai mình cần một bàn tay đỡ lấy.
Điều còn lại sau cùng không phải là mình đã hơn ai, mà là mình đã yêu ai, đã
nâng ai lên, đã làm nhẹ gánh cho ai và đã sống thế nào trước mặt Thiên Chúa.
Cho nên, nếu Chúa cho bạn hơn người khác một
chút, đừng vội tự hào. Hãy biết ơn. Nếu người khác hơn bạn một chút, đừng vội mặc
cảm. Hãy vui cho họ. Nếu có người không vui vì thành công của bạn, cứ bình an
mà sống. Nhưng cũng đừng dùng thành công ấy để làm họ đau thêm.
Ánh sáng đẹp nhất không phải là thứ làm
người khác trở nên tối tăm, mà là thứ đủ dịu dàng để giúp người bên cạnh cũng
nhìn thấy đường mà bước.
Và có lẽ, đến cuối đời, điều đáng tự hào
nhất không phải là câu: “Tôi đã hơn rất nhiều người”, mà là câu: “Nhờ những gì
Chúa ban cho tôi, đã có một vài người được sống nhẹ hơn, vui hơn và gần Chúa
hơn.”
Lm. Anmai, CSsR
